Trước khi đầu tư kiếm tiền, cần hiểu: Công thức tính lợi nhuận giúp bạn chọn lọc các mục tiêu có tỷ lệ thắng cao

Đề cập đến tỷ suất lợi nhuận đầu tư (ROI), nhiều người phản ứng đầu tiên là các công thức toán học phức tạp và thuật ngữ tài chính khô khan. Nhưng thực tế, nắm vững logic cốt lõi của công thức tính ROI có thể giúp nhà đầu tư nhanh chóng đánh giá đâu là khoản đầu tư xứng đáng, đâu là cái bẫy cần tránh.

ROI cuối cùng đang tính gì

Tỷ suất lợi nhuận đầu tư đơn giản là: cuối cùng bạn kiếm được bao nhiêu phần trăm từ số tiền đã bỏ ra. Định nghĩa chính xác hơn là, tỷ lệ lợi nhuận ròng của đầu tư so với tổng số vốn bỏ ra, thể hiện bằng phần trăm, phản ánh khả năng tăng giá của vốn.

Chỉ số này được ứng dụng rộng rãi vì phù hợp với hầu hết các loại hình đầu tư — dù là cổ phiếu, tiền điện tử, bất động sản hay dự án kinh doanh, đều có thể dùng logic này để đo lường hiệu quả.

Phân tích công thức tính ROI

Công thức cơ bản: ROI = (Lợi nhuận ròng / Vốn đầu tư) × 100%

Trong đó lợi nhuận ròng = doanh thu đầu tư - chi phí đầu tư

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi thực hiện thực tế dễ mắc sai lầm. Ví dụ đầu tư cổ phiếu, giả sử bạn bỏ 10.000 USD mua 1000 cổ phiếu, mỗi cổ 10 USD, sau một năm bán ra với giá 12.5 USD, nhận cổ tức 500 USD, nhưng phí giao dịch tổng cộng là 125 USD.

Có vẻ như lãi, nhưng ROI thực tế là bao nhiêu?

Tổng thu nhập = doanh thu bán cổ phiếu + cổ tức = (12.5 × 1000) + 500 = 13,000 USD

Tổng chi phí = chi phí mua + phí giao dịch = (10 × 1000) + 125 = 10,125 USD

Lợi nhuận ròng = 13,000 - 10,125 = 2,875 USD

ROI = (2,875 / 10,000) × 100% = 28.75%

Có vẻ lợi nhuận cao, nhưng đừng quên còn phải tính thuế, thời gian giữ vị thế và các yếu tố khác.

Khác biệt trong tính ROI ở các lĩnh vực

ROI trong thương mại điện tử và ngành quảng cáo

Người làm thương mại điện tử đều biết, cách tính ROI ở đây có chút khác.

Công thức: ROI = (Doanh thu bán hàng - Chi phí hàng hóa) / Chi phí hàng hóa × 100%

Giả sử chi phí hàng hóa là 100 USD, giá bán 300 USD, bán được 10 đơn hàng qua quảng cáo, chi phí quảng cáo là 500 USD.

ROI = [300 × 10 - (100 × 10 + 500)] / (100 × 10 + 500) × 100% = 1,000 / 1,500 × 100% = 66.67%

Tuy nhiên, trong ngành còn có khái niệm dễ gây nhầm lẫn — ROAS (Tỷ suất lợi nhuận trên chi tiêu quảng cáo). Nhiều người nói ROI nhưng thực ra là ROAS.

ROAS = Doanh thu tạo ra từ quảng cáo / Chi phí quảng cáo = (300 × 10) / 500 = 600%

Sự khác biệt chính là: ROI đo lường lợi nhuận, ROAS đo lường doanh thu. ROAS chỉ quan tâm đến hiệu quả của chi phí quảng cáo, còn ROI tổng hợp cả chi phí hàng hóa, quảng cáo và các khoản đầu tư khác.

Chỉ số ROI trong tài chính doanh nghiệp

Nếu dùng ROI để đánh giá hiệu quả doanh nghiệp, còn cần phân biệt các chỉ số ROI, ROA, ROE:

Ví dụ, một công ty có tổng tài sản 1 triệu, vay nợ 500 nghìn, vốn chủ sở hữu 500 nghìn. Đầu tư một dự án 10 nghìn, sau 3 tháng thu về 20 nghìn, lợi nhuận ròng cả năm là 150 nghìn.

Thì ROI của dự án = (20-10) / 10 = 100%, ROA = 150 / 1000 = 15%, ROE = 150 / 500 = 30%.

Tỷ suất lợi nhuận hàng năm mới là chân lý trong đầu tư

Đây là điều nhiều người mới bỏ qua. Hai phương án đầu tư đều có lợi nhuận dương, nhưng thời gian khác nhau thì không thể so sánh trực tiếp.

Công thức tính ROI hàng năm: ROI hàng năm = [(Tổng lợi nhuận / Vốn đầu tư) + 1( ^ )1/năm( - 1] × 100%

Giả sử phương án A mất 2 năm để đạt 100% tổng lợi nhuận, phương án B mất 4 năm để đạt 200%.

A: ROI hàng năm = [)1 + 1( ^ )1/2( - 1] × 100% ≈ 41.4%

B: ROI hàng năm = [)2 + 1( ^ )1/4### - 1] × 100% ≈ 31.6%

Xem tổng lợi nhuận, B cao hơn, nhưng về tỷ suất hàng năm, A mới là lựa chọn tối ưu. Nếu chỉ nhìn tổng lợi nhuận, dễ đưa ra quyết định không tối ưu.

Ứng dụng thực tế của công thức tính ROI trong đầu tư

Cách nhanh để lọc ra các khoản đầu tư có ROI cao

Từ công thức suy ra, để tăng ROI, cần tăng lợi nhuận hoặc giảm chi phí. Nhưng trong thực tế, tối ưu chi phí đơn thuần có hạn. Cách đơn giản nhất là chọn các loại tài sản có ROI cao.

Thông thường, thứ tự ROI theo mức độ sinh lời là: Tiền điện tử & Ngoại hối > Cổ phiếu > Chỉ số & Quỹ > Trái phiếu

Tuy nhiên, ROI cao đi kèm với độ biến động lớn. Ví dụ, tiền điện tử có thể tăng 500% trong một năm, nhưng cũng có thể giảm 50% trong vài tuần. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Mỹ có trung bình khoảng 12% mỗi năm, độ biến động thấp hơn nhiều.

Giao dịch CFD: Tăng cường ROI bằng đòn bẩy

Hợp đồng chênh lệch (CFD) thu hút các nhà giao dịch ngắn hạn vì yêu cầu ký quỹ thấp.

Ví dụ, cổ phiếu, CFD chỉ cần 20% ký quỹ. Nếu bạn có 10,000 USD, đầu tư cổ phiếu truyền thống chỉ mua được 10,000 USD cổ phiếu. Nhưng CFD cho phép kiểm soát vị thế 50,000 USD.

Giả sử vị thế tăng 5%, lợi nhuận truyền thống là 500 USD, ROI = 5%. Nhưng với CFD, lợi nhuận là 2,500 USD, ROI = 25%.

Tất nhiên, rủi ro cũng được nhân lên. Đó là lý do CFD được xem là giao dịch rủi ro cao, lợi nhuận cao.

Tiềm năng lợi nhuận của thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối có khối lượng giao dịch hàng ngày trên 6 nghìn tỷ USD, thanh khoản cực cao, lý thuyết ROI có thể đạt trên 30%. Sử dụng đòn bẩy và giao dịch hai chiều, hoạt động 24/7.

Nhưng rủi ro là, các cặp tiền tệ rất nhạy cảm với tình hình kinh tế toàn cầu. Nếu không theo dõi kịp thời các tin tức và chính sách của ngân hàng trung ương, dễ bị kẹt lệnh. Khuyên dùng cài đặt dừng lỗ để kiểm soát rủi ro.

Vàng: Tài sản phòng hộ truyền thống và ROI

Năm 2019, giá vàng quốc tế tăng 18.4%, đạt mức cao nhất trong 8 năm. Ưu điểm của vàng là giữ giá và tăng giá trị, ít liên quan đến thị trường chứng khoán. Trong thời kỳ bất ổn kinh tế, vàng thường là nơi trú ẩn an toàn của nhà đầu tư.

Những cạm bẫy phổ biến khi tính ROI

Bỏ qua yếu tố thời gian

Dự án X ROI là 25%, dự án Y là 15%. Nhìn qua có vẻ X tốt hơn, nhưng nếu X mất 5 năm mới đạt 25%, còn Y chỉ 1 năm đã có 15%, ai đáng đầu tư hơn?

Câu trả lời là Y. Phải tính ROI hàng năm để thấy rõ thực chất.

Đánh giá thấp rủi ro

Chỉ chú ý vào con số ROI mà bỏ qua độ biến động là nguyên nhân phổ biến gây thua lỗ.

ROI cao thường đi kèm độ biến động lớn. Giả sử A có ROI trung bình 40% mỗi năm nhưng biến động 70%, B có ROI 15% nhưng biến động 10%. Năm đầu, A có thể lỗ 40%, nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo. Trong khi B ổn định tăng trưởng.

Về dài hạn, lợi nhuận kép của B có thể vượt xa A.

Thống kê chi phí chưa đầy đủ

Đầu tư bất động sản dễ mắc sai lầm này. Mua nhà không chỉ tính giá trị, còn phải cộng thêm lãi vay, thuế tài sản, bảo hiểm, phí bảo trì. Nếu chỉ tính tăng giá nhà, sẽ đánh giá ROI quá cao.

Chỉ nhìn vào lợi nhuận tài chính

ROI truyền thống chỉ đo lường lợi nhuận tiền tệ, bỏ qua các lợi ích xã hội hoặc môi trường. Ví dụ, đầu tư dự án năng lượng sạch, lợi nhuận tài chính có thể trung bình, nhưng giá trị xã hội rất lớn. Đã xuất hiện các chỉ số mới như “Tỷ suất lợi nhuận xã hội” để đánh giá loại hình này.

Đánh giá ROI trong đầu tư tiền điện tử

Với các tài sản điện tử, công thức ROI vẫn đúng nhưng ứng dụng phức tạp hơn.

Bitcoin, Ethereum và các đồng tiền chính có tỷ suất lợi nhuận hàng năm rất khác nhau, từ âm đến hàng nghìn phần trăm. Các đồng coin mới, do quy mô nhỏ, khi bùng nổ có thể đạt ROI trên 1000%, nhưng cũng dễ mất hết giá trị.

Trong đầu tư tiền điện tử, dùng ROI hàng năm để đánh giá hiệu quả là hợp lý hơn so với tổng lợi nhuận. Đồng thời, cần kết hợp các yếu tố như độ biến động, nền tảng dự án, chu kỳ thị trường để ra quyết định hợp lý.

Tóm lại: Cách dùng đúng công thức tính ROI trong đầu tư

ROI là tham khảo quan trọng trong quyết định đầu tư, nhưng không phải là duy nhất.

Các điểm cần nhớ:

• Nắm vững công thức cơ bản là tiền đề, nhưng phải tính đầy đủ chi phí
• Các ngành khác nhau có cách hiểu ROI khác nhau, cần phân biệt rõ
• ROI hàng năm phản ánh chính xác hơn hiệu quả thực
• Luôn xem xét rủi ro và yếu tố thời gian
• ROI cao hấp dẫn, nhưng phải phù hợp khả năng chịu đựng rủi ro của bản thân

Dành thời gian tính toán kỹ các con số này trước khi xuống tiền sẽ mang lại lợi ích lớn hơn nhiều so với chỉ chạy theo lợi nhuận theo đà.