Hiểu về IPO: Hướng dẫn đầu tư vào cổ phiếu mới của thị trường Thái Lan

Nếu bạn là nhà đầu tư quan tâm đến thị trường chứng khoán để tạo ra lợi nhuận dài hạn, thì IPO là gì trở thành một câu hỏi quan trọng. Vì cổ phiếu mới niêm yết thường có tiềm năng tăng trưởng cao, một số cổ phiếu giá tăng 200% trong thời gian ngắn. Bài viết này sẽ là hướng dẫn toàn diện để hiểu IPO từ ý nghĩa, cách đặt mua cho đến lựa chọn cổ phiếu tốt.

IPO là gì? Sự hiểu biết cơ bản cho nhà đầu tư

IPO hoặc Initial Public Offering là việc công ty phát hành chứng khoán cho công chúng lần đầu tiên. Mục đích chính là huy động vốn để phát triển và mở rộng kinh doanh. Ngoài ra, IPO còn cung cấp cơ hội để mọi người có quyền sở hữu cổ phiếu của công ty và tạo nhận biết thương hiệu ảnh hưởng đến tương lai của công ty.

Phát hành IPO được coi là bước quan trọng cho thấy công ty đã đạt được một tiêu chuẩn nhất định, và hiện tại đã sẵn sàng mở cửa cho các chủ sở hữu vốn trong và ngoài nước.

Tại sao phải đặt mua cổ phiếu IPO? Tìm hiểu ưu điểm và nhược điểm

Lợi ích mà nhà đầu tư IPO nhận được

• Bảo vệ từ các cơ quan quản lý: Mọi công ty IPO phải trải qua kiểm tra nghiêm ngặt từ ủy ban chứng khoán và Sở giao dịch chứng khoán Thái Lan (SET)
• Cơ hội lợi nhuận cao: Khi nền kinh tế phát triển, giá cổ phiếu IPO thường tăng nhanh chóng trong giai đoạn đầu
• Đầu tư dài hạn ổn định: Nếu bạn tin tưởng vào cấu trúc kinh doanh của công ty IPO, đó là thích hợp để nắm giữ dài hạn
• Phân tích dễ dàng: Cổ phiếu IPO không cần chiến lược cụ thể, chỉ cần nghiên cứu thông tin cơ bản của công ty

Nhược điểm mà công ty IPO phải đối mặt (ảnh hưởng đến nhà đầu tư)

• Công khai thông tin: Công ty IPO phải công khai thông tin tài chính, báo cáo lợi nhuận lỗ và thuế. Các đối thủ cạnh tranh có thể lợi dụng
• Chi phí thiết lập: IPO có chi phí cao, từ phí tư vấn, kiểm toán đến chi phí quản lý hệ thống kiểm soát nội bộ
• Mất quyền kiểm soát: Chủ sở hữu công ty có thể không thể ra quyết định như trước đây vì phải xem xét quyền lợi cổ đông công chúng
• Hạn chế bán: Những người sáng lập và cổ đông lâu năm bị cấm bán cổ phiếu từ 1 năm, gọi là Silent Period

Điều kiện công ty phải có để vào IPO

Yêu cầu cơ bản

Công ty muốn phát hành IPO phải tuân thủ các điều kiện mà ủy ban chứng khoán và SET quy định:

• Địa vị kinh doanh: Phải là công ty cổ phần công khai hoặc nhân thân pháp lý được thành lập theo luật pháp Thái Lan
• Vốn điều lệ: Phần vốn chủ sở hữu không được dưới 300 triệu baht
• Lịch sử hoạt động: Phải hoạt động liên tục không dưới 3 năm dưới sự quản lý của cùng một nhóm ban giám đốc và lãnh đạo

Tiêu chí đánh giá lợi nhuận

Công ty IPO phải lựa chọn tuân thủ một trong các tiêu chí sau:

Tiêu chí lợi nhuận ròng: Trong 2-3 năm tính đến gần đây, tổng lợi nhuận ròng phải lớn hơn 50 triệu baht và năm gần đây nhất phải ít nhất 30 triệu baht

Tiêu chí giá trị thị trường: Năm gần đây có giá trị vốn hóa (Market Capitalization) vượt quá 7.500 triệu baht

Quản lý và kiểm soát

• Thành lập ban giám đốc độc lập và ủy ban kiểm toán
• Phải lập quỹ dự phòng lương hưu theo luật pháp
• Thành lập người đăng ký chứng khoán từ Trung tâm lưu ký chứng khoán (Thái Lan) có hạn chế (TSD)
• Không có xung đột lợi ích

Quy trình chuẩn bị của công ty cho IPO

Mọi công ty trước khi phát hành IPO phải trải qua quy trình dài và phức tạp:

1. Nghiên cứu quy định: Liên hệ với cố vấn tài chính để nhận lời khuyên
2. Chuẩn bị tài liệu: Thu thập thông tin tài chính, báo cáo tài chính và tài liệu khác
3. Chuyển đổi công ty: Chuyển từ công ty hạn chế sang công ty cổ phần công khai
4. Xác định giá cổ phiếu: Thông qua quy trình định giá (Valuation) và khảo sát lợi ích (Book Building)
5. Thành lập liên minh quỹ: Thiết lập quỹ dự phòng và bổ nhiệm người đăng ký
6. Đăng ký cổ phiếu: Đưa cổ phiếu vào hệ thống lưu ký không giấy chứng chỉ
7. Nộp đơn xin phép: Nộp Filing cho ủy ban chứng khoán để xin phép phát hành cổ phiếu IPO

Những người có vai trò trong quy trình IPO

Sự thành công của một IPO có các chuyên gia từ nhiều bên tham gia phối hợp:

• SET: Trung tâm giao dịch chứng khoán và các dịch vụ liên quan
• Ủy ban chứng khoán: Cơ quan quản lý phát hành cổ phiếu
• Cố vấn tài chính (FA): Cung cấp lời khuyên trong toàn bộ quy trình IPO
• Nhà phân phối chứng khoán (Underwriter): Giúp phân phối cổ phiếu IPO
• Kiểm toán viên (Auditor): Kiểm toán báo cáo tài chính theo tiêu chuẩn
• Cố vấn pháp lý: Cung cấp lời khuyên về pháp luật và chuẩn bị tài liệu
• Người định giá (Valuer): Định giá tài sản liên quan
• TSD: Lập và quản lý sổ đăng ký cổ đông

Cơ chế định giá cổ phiếu IPO như thế nào?

Việc định giá IPO là bước quan trọng vì nó ảnh hưởng đến số lượng nhà đầu tư và thành công tổng thể

Hầu hết công ty IPO thường định giá trong khoảng thấp để khảo sát nhu cầu mua (Book Building), đó là nghiên cứu mức giá mà nhà đầu tư muốn mua cổ phiếu. Nếu giá cao quá nhiều, sự quan tâm có thể giảm, khiến không thể huy động vốn theo mục tiêu

Cố vấn tài chính và các tổ chức ngân hàng đầu tư (Investment Banking) sẽ điều chỉnh giá IPO phù hợp với nhà đầu tư và công ty

Xem cổ phiếu IPO ở đâu? Các nguồn thông tin cần biết

Để nghiên cứu cổ phiếu IPO sắp tới, nhà đầu tư có thể kiểm tra tại:

• Trang web SET (www.set.or.th): Hiển thị danh sách các công ty chờ đăng ký (Upcoming IPO) và cổ phiếu mới IPO đã ra mắt
• Trang web của công ty phát hành IPO: Có chi tiết về huy động vốn, giá Par và thời gian phát hành
• Công ty môi giới: Cung cấp thông tin và thực hiện đặt mua cổ phiếu IPO cho khách hàng

Trên trang web SET, bạn sẽ thấy:

• Giá IPO và giá Par của từng cổ phiếu
• Thông tin chi tiết về công ty
• Thời gian phát hành
• Mục đích huy động vốn
• Giá trị giao dịch dự kiến

IPO ảnh hưởng đến nền kinh tế như thế nào?

Khi công ty phát hành IPO, lấy vốn phát triển kinh doanh, thường tạo ra tác động tích cực đến nền kinh tế của đất nước. Ví dụ:

Nếu công ty du lịch phát hành IPO để mở rộng kinh doanh, có thể dẫn đến tạo thêm việc làm, phát triển khu du lịch và tạo doanh thu cho đất nước. Đồng thời, nhà đầu tư cũng nhận được lợi tức

Ngược lại, nếu công ty không được hỗ trợ về vốn, có thể gặp khó khăn trong mở rộng, là mất mát cơ hội cho cả kinh doanh và nền kinh tế

Cách đặt mua cổ phiếu IPO: Hướng dẫn thực hành cho nhà đầu tư

Đặt mua cổ phiếu IPO có hai cách, nhà đầu tư có thể chọn phù hợp:

Cách thứ nhất: Đặt mua cổ phiếu IPO trước khi vào thị trường (Primary Market)

Giai đoạn này xảy ra khi công ty công bố phát hành cổ phiếu IPO qua:

• Trang web SET
• Trang web của công ty
• Công ty môi giới

Trong giai đoạn này, những người quan tâm có thể đặt mua cổ phiếu ở giá được xác định (giá IPO), hầu hết sẽ thấp hơn giá thị trường dự kiến. Đặt mua trong giai đoạn Primary Market thường cho lợi nhuận tốt vì giá rẻ, và nhà đầu tư đặt mua trong giai đoạn này thường nhận được cổ phiếu như mong muốn

Điều cần biết: Giá IPO rẻ hơn Par Value (giá cổ phiếu khi thành lập công ty) vì kinh doanh còn mới, nhưng khi vào thị trường, giá có thể tăng rất nhiều

Cách thứ hai: Mua cổ phiếu IPO sau khi vào thị trường (Secondary Market)

Sau khi công ty IPO được đăng ký, các cổ phiếu đó được mua bán trên thị trường chứng khoán thông thường, bằng cách:

• Nhà đầu tư IPO mua lần đầu tiên đưa cổ phiếu lên thị trường
• Nhà đầu tư mới hoặc những người bỏ lỡ cơ hội Primary Market có thể mua
• Biến động giá rất cao, giá có thể cao gấp nhiều lần giá IPO

Cảnh báo: Mua ở Secondary Market có rủi ro cao hơn vì giá có thể tăng nhanh chóng hoặc giảm bất ngờ

Ví dụ cụ thể: Cách thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phiếu

Tình huống ban đầu

Người sáng lập công ty (Founder) sở hữu 1.800.000 cổ phiếu, giá Par Value 2 baht một cổ phiếu (đầu tư 3.600.000 baht)

Khi công ty phát hành IPO

Công ty phát hành thêm 800.000 cổ phiếu, giá IPO 15 baht một cổ phiếu:

Giá trị cổ phiếu của người sáng lập tăng từ3.600.000 bahtlên 27.000.000 baht (1.800.000 × 15) mặc dù nắm giữ số lượng cổ phiếu như cũ

Sau khi IPO hoàn tất

• Cổ phiếu được đăng ký tại SET
• Người sáng lập và IPO Investors vào Silent Period (cấm bán cổ phiếu 1 năm) để bảo vệ quyền lợi lẫn nhau
• Nhà đầu tư mới có thể vào mua bán trên thị trường phụ (Secondary Market)

Kết luận: Cách đầu tư vào IPO một cách thông minh

IPOkhông phải là vấn đề phức tạp như nhiều người nghĩ. Điều quan trọng làhọc tập kỹ lưỡng, hiểu rõ cấu trúc công ty, đánh giá rủi ro và quyết định dựa trên dữ liệu thực

Nếu bạn mới bắt đầu hoặc cảm thấy bản thân không giỏi về chứng khoán, đừng lo lắng. Đầu tư vào IPO giống như bất kỳ thứ gì khác cần học để hiểu rõ. Học tập càng nhiều, cơ hội thành công càng cao. Lợi nhuận sẽ theo đó, và khi có lợi nhuận, không ai sẽ nói bạn không giỏi. Nhưng đồng thời, thua lỗ cũng là một phần của đầu tư. Vì vậy, hãy chuẩn bị từ đầu, chọn cổ phiếu IPO tốt và bắt đầu hành trình đầu tư của bạn ngay hôm nay