Nhà đầu tư bán lẻ ở Hàn Quốc đã mất khoảng 8,8337 nghìn tỷ won trong các ETF đòn bẩy giao dịch hàng ngày theo kiểu đòn bẩy (leveraged) đơn lẻ theo từng cổ phiếu, trong 9 ngày giao dịch từ 1/7 đến 13/7, theo dữ liệu của F&N Guide QuantiWise và Mirae Asset Securities. Các khoản lỗ xảy ra khi biến động của KOSPI gia tăng mạnh trong tháng này, với AUM (tài sản quản lý) của 4 sản phẩm ETF đòn bẩy lớn theo cổ phiếu Samsung Electronics và SK Hynix do Mirae Asset Management và Samsung Asset Management quản lý giảm từ 14,3518 nghìn tỷ won vào ngày 30/6 xuống còn 8,9389 nghìn tỷ won vào ngày 13/7, tương đương mức giảm 37,72%. Các chuyên gia thị trường cho rằng tổn thất đến từ sự kết hợp giữa biến động thị trường gia tăng và cơ chế tái cân bằng mang tính “máy móc” vốn có trong cấu trúc ETF đòn bẩy, qua đó khuếch đại các dao động giá của các cổ phiếu cơ sở và chỉ số KOSPI trong giai đoạn này.
AUM của ETF đòn bẩy Samsung Electronics và SK Hynix giảm 37,72% trong chín ngày giao dịch
Bốn sản phẩm ETF đòn bẩy theo từng cổ phiếu của Samsung Electronics và SK Hynix ghi nhận AUM gộp giảm từ 14,3518 nghìn tỷ won vào ngày 30/6 xuống còn 8,9389 nghìn tỷ won vào ngày 13/7, tương ứng mức giảm 37,72%. Khi mở rộng phạm vi sang toàn bộ 14 ETF đòn bẩy theo Samsung Electronics và SK Hynix niêm yết trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc, AUM gộp giảm 41,40%, từ 15,9349 nghìn tỷ won vào cuối tháng 6 xuống còn 9,3386 nghìn tỷ won vào ngày 13/7.
Xét riêng từng mã, AUM của ETF đòn bẩy Samsung Electronics giảm 35,29%, từ 5,8195 nghìn tỷ won xuống còn 3,7657 nghìn tỷ won. AUM của ETF đòn bẩy SK Hynix giảm 44,91%, từ 10,1154 nghìn tỷ won xuống còn 5,5729 nghìn tỷ won, về cơ bản “giảm một nửa” về giá trị. Tổng mức lỗ lũy kế trong 9 ngày giao dịch từ 1/7 đến 13/7 đạt 8,8337 nghìn tỷ won. Dù chỉ số giảm mạnh, dòng mua của nhà đầu tư bán lẻ vẫn tiếp tục đều đặn, nhưng mức lỗ vượt gấp đôi quy mô mức giảm của chỉ số, khiến hơn 8,8 nghìn tỷ won vốn của nhà đầu tư bán lẻ “bốc hơi” khỏi thị trường trong 9 ngày giao dịch.
Tái cân bằng cơ học và hoạt động thị trường phái sinh khuếch đại biến động KOSPI
Các chuyên gia thị trường xác định rằng việc mua ETF đòn bẩy của nhà đầu tư bán lẻ là một yếu tố làm tăng biến động của chỉ số giao ngay KOSPI, ngoài các khoản thua lỗ theo từng khoản đầu tư. Khi nhà đầu tư bán lẻ mua các sản phẩm ETF đòn bẩy, các công ty quản lý tài sản và nhà cung cấp thanh khoản (các công ty chứng khoán đóng vai trò LP) sẽ mua khối lượng lớn hợp đồng tương lai (futures) trên thị trường phái sinh để đạt “gấp đôi” lợi suất hàng ngày. Việc mua futures quy mô lớn đẩy giá futures lên cao hơn giá giao ngay hoặc khiến chính chỉ số futures tăng vọt.
Khi khoảng chênh giữa giá futures và giao ngay mở rộng, hoạt động giao dịch chênh lệch giá mang tính tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài (futures bán + giao ngay mua) theo chương trình đổ vào. Việc mua theo chương trình đẩy giá các cổ phiếu vốn hóa lớn của KOSPI lên, qua đó nâng “giả tạo” chỉ số giao ngay. Vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn khi chỉ số lao dốc: việc bán ETF đòn bẩy dẫn đến bán futures và giá futures giảm, sau đó kích hoạt bán theo chương trình, tạo thêm áp lực giảm lên giá giao ngay.
ETF đòn bẩy buộc phải thực hiện các giao dịch tái cân bằng tài sản vào cuối phiên hàng ngày để đạt “gấp đôi” lợi suất hàng ngày. Điều này tạo ra các lệnh mua và bán cơ học tập trung bất thường trên thị trường futures vào cuối các phiên giao dịch, qua đó làm tăng thêm biến động ở những phút cuối của phiên.
Chuyên gia liên hệ cấu trúc ETF đòn bẩy với méo mó thị trường
Noh Dong-gil, một nhà nghiên cứu tại Shinhan Investment & Securities, cho biết: “ETF đòn bẩy 2x phải bán nhiều cổ phiếu hơn trong một thị trường đi xuống, và ETF nghịch đảo (inverse) phải mở thêm trạng thái short để khớp với lượng tài sản tăng lên.” Ông bổ sung: “Các sản phẩm theo từng cổ phiếu tập trung việc bán vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn cụ thể thay vì phân tán, và cấu trúc yêu cầu việc bán cơ học nhiều hơn khi giá giảm đang chồng lấp để tạo ra cú sốc lớn cho thị trường.”
Một lãnh đạo từ một công ty quản lý tài sản trong nước giải thích: “Khi một số lượng lớn các sản phẩm đòn bẩy nhắm tới mong muốn của nhà đầu tư cá nhân là tối đa hóa lợi nhuận đã xuất hiện, hiện tượng thị trường phái sinh làm rung thị trường giao ngay đã trở nên mạnh hơn.” Vị này tiếp tục: “Toàn bộ thị trường trong nước đang trải qua các đợt tăng giảm mạnh lặp đi lặp lại do giao dịch cơ học, không liên quan đến các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp.”
FAQ
Điều gì đã gây ra khoản lỗ 8,8 nghìn tỷ won trong các ETF đòn bẩy của Hàn Quốc từ 1/7 đến 13/7?
Nhà đầu tư bán lẻ đã mất khoảng 8,8337 nghìn tỷ won trong các ETF đòn bẩy đơn lẻ của Samsung Electronics và SK Hynix trong 9 ngày giao dịch từ 1/7 đến 13/7 do biến động KOSPI gia tăng mạnh và các quy trình tái cân bằng cơ học. Bốn sản phẩm ETF đòn bẩy lớn chứng kiến AUM giảm 37,72%, từ 14,3518 nghìn tỷ won vào ngày 30/6 xuống còn 8,9389 nghìn tỷ won vào ngày 13/7.
Tái cân bằng của ETF đòn bẩy đã ảnh hưởng thế nào đến biến động KOSPI trong giai đoạn này?
ETF đòn bẩy cần tái cân bằng tài sản hàng ngày vào cuối phiên để đạt “gấp đôi” lợi suất hàng ngày, dẫn tới các lệnh mua và bán cơ học tập trung trên thị trường futures. Khi nhà đầu tư bán lẻ mua ETF đòn bẩy, các nhà quản lý tài sản mua lượng lớn futures, đẩy giá futures cao hơn giá giao ngay và kích hoạt giao dịch chênh lệch giá theo chương trình, qua đó nâng “giả tạo” chỉ số giao ngay KOSPI. Ngược lại, trong các đợt chỉ số giảm, việc bán ETF đòn bẩy dẫn đến bán futures và bán theo chương trình, tạo áp lực giảm thêm lên giá giao ngay và khuếch đại biến động.
